Literarne poti kot orodje ohranjanja dediščine in razvoja turizma
PDF SLO (OPEN ACCESS)

Keywords

Dragotin Kette
literarne poti
književna dediščina
vključevanje deležnikov
komuniciranje dediščine
literarni turizem

How to Cite

Potočnik Topler, J. ., Rože Kravanja, A. ., & Kregar Gliha, M. . (2026). Literarne poti kot orodje ohranjanja dediščine in razvoja turizma: Primer poti Dragotina Ketteja. ANNALES, SERIES HISTORIA ET SOCIOLOGIA, 36(1), 125–144. https://doi.org/10.19233/ASHS.2026.08

Abstract

Literarna dediščina je v času naraščajoče globalizacije postala priljubljeno orodje krepitve podobe desti- nacije in kakovosti turističnih doživetij, saj služi številnim funkcijam, vključno s spodbujanjem gospodarskega razvoja, izobraževanja in kritičnega razmišljanja. Raziskovalci in snovalci turizma pri doseganju trajnostnega razvoja podpirajo vključevanje literarnih poti v turistično ponudbo in poudarjajo vlogo sodelovalnega pristopa »od spodaj navzgor«. Literarne poti na destinacijah so postale orodje za preusmerjanje turistov, podaljševanje turistične sezone in za oblikovanje obogatenih turističnih doživetij, s čimer povečujejo njihovo privlačnost in prihodke. Raziskava analizira pomen tematske poti Dragotina Ketteja, ki povezuje Prem, pesnikov rojstni kraj, s Trnovim, krajem pesnikovega počitnikovanja, skozi posthumanistično paradigmo, ki poudarja trajnost, etičnost, povezovanje in vključenost lokalnega prebivalstva.

https://doi.org/10.19233/ASHS.2026.08
PDF SLO (OPEN ACCESS)

References

Andersson, Ingrid (2022): The Subject in Post- humanist Theory: Retained Rather than Dethroned. Educational Philosophy and Theory, 54, 4, 395–403.

Arnould, Eric J., Price, L. Linda & Patrick Tierney (1998): Communicative Staging of the Wilderness Servicescape. Service Industries Journal, 18, 3, 90–115.

Arnstein, Sherry R. (1969): A Ladder of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners, 35, 4, 216–224.

Berložnik Šuler, Janja & Aleš Gačnik (2022): Kre- ativni turizem in gastronomske turistične izkušnje. Glasnik SED, 62, 1, 70–82.

Bistriški odmevi (2021): Letošnja »Poletna mu- zejska noč« na gradu Prem v znamenju prenovljene razstave o Dragotinu Ketteju in njegove uglasbljene poezije 2021. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Ilirska Bistrica, junij – julij 2021, 28–29.

Braidotti, Rosi (2019): A Theoretical Framework for the Critical Posthumanities. Theory, Culture & Society, 36, 6, 31–61.

Carson, Susan, Hawkes, Lesley, Gislason, Kari & Kate Cantrell (2017): Literature, Tourism and the City: Writing and Cultural Change. Journal of Touri- sm and Cultural Change, 15, 4, 380–392.

Çevik, Samet (2020): Literary Tourism as a Field of Research over the period 1997-2016. European Journal of Tourism Research, 24, 2407. https://doi. org/10.54055/ejtr.v24i.409 (zadnji dostop: 2025- 06-03).

Chen, Ning Chris, Dwyer, Larry & Tracey Firth (2018): Residents’ Place Attachment and Word-of- -mouth Behaviours: A Tale of Two Cities. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 1, 1–11.

Cohen, Erik (2019): Posthumanism and Tourism. Tourism Review, 74, 3, 416–427.

Cohen-Hattab, Kobi & Jenni Kerber (2004): Lite- rature, Cultural Identity and the Limits of Authenticity: A Composite Approach. International Journal of Tourism Research, 6, 2, 57–73.

Čeligoj, Vojko (2009): Četrtič po Kettejevi poti. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Maj 2009, 13.

Čeligoj, Vojko (2011): Pohod za zdravje že dese- tič. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Maj 2011, 17.

Dominko, Tanja (2013): Posthumanizem in post- humano. Primerjalna književnost, 36, 3, 85–97.

Edelheim, Johan (2015): Tourist Attractions: From Object to Narrative. Bristol, Channel View Publications.

Engreen (2021): Ogled zelene infrastrukture ob Kettejevi poti. https://www.ilirska-bistrica.si/obja- va/772897 (zadnji dostop: 2025-06-19).

Evropski parlament (2019): Kaj je ogljična nevtralnost in kako jo lahko dosežemo do leta 2050?. https://www.eu- roparl.europa.eu/topics/sl/article/20190926STO62270/ kaj-je-ogljicna-nevtralnost-in-kako-jo-lahko-dosezemo- -do-leta-2050 (zadnji dostop: 2025-06-19).

Fakin Bajec, Jasna, Bratož, Silva, Štemberger, Tina & Melita Lemut Bajec (2023): Spodbujanje kritičnega mišljenja prek vsebin kulturne dediščine. Glasnik SED, 63, 1, 20–32.

Foris, Diana & Elena Sorlescu (2022): Conceptua- lization and Development of Cultural Literary Routes. V: Katsoni, Vicky & Andreea Claudia Şerban (ur.): Transcending Borders in Tourism Through Innovation and Cultural Heritage: 8th International Conference, IACuDiT, Hydra, Greece, 2021. Cham, Springer Inter- national Publishing, 557–569.

GKD Borovci (2020): Kolesarjenje po Kettejevi poti uspelo!. http://faktujetu.si/novice/kolesarjenje-po-ket- tejevi-poti-uspelo/ (zadnji dostop: 2025-06-19).

Gössling, Stefan, Balas, Martin, Mayer, Marius & Sun Ya-Yen (2023): A Review of Tourism and Climate Change Mitigation: The Scales, Scopes, Stakeholders and Strategies of Carbon Management. Tourism Ma- nagement, 95, 104681. https://www.sciencedirect. com/science/article/pii/S0261517722001947 (zadnji dostop: 2025-06-03).

Graburn, Nelson & Takayoshi Yamamura (2020): Contents Tourism: Background, Context, and Future. Journal of Tourism and Cultural Change, 18, 1, 1–11.

Guia, Jaume & Tazim Jamal (2020): A (Deleuzian) Posthumanist Paradigm for Tourism Research. Annals of Tourism Research, 84, 102982. https://pubmed.ncbi. nlm.nih.gov/32834223/ (zadnji dostop: 2025-06-15).

Halkos, George & George Ekonomou (2023): Can Business and Leisure Tourism Spending Lead to Lower Environmental Degradation Levels?: Research on the Eurozone Economic Space. Sustainability, 15, 7, 6063.

Hayes, Stu & Hazel Tucker (2022): Remaking a Case for Philosophic Practitioner Education. Annals of Tourism Research, 94, 103404. https://www.scien- cedirect.com/science/article/pii/S016073832200055X (zadnji dostop: 2025-06-13).

Herbrechter, Stefan (2013): Posthumanism: A Cri- tical Analysis. London, New York, A&C Black.

Herbert, David (2001): Literary Places, Tourism and the Heritage Experience. Annals of Tourism Rese- arch, 28, 2, 312–333.

Hoppen, Anne, Brown, Lorraine & Alan Fyall (2014): Literary Tourism: Opportunities and Challen- ges for the Marketing and Branding of Destinations?. Journal of Destination Marketing & Management, 3, 1, 37–47.

Ilić, Jelica, Lukić, Tin, Besermenji, Snežana & Ivana Blešić (2021): Creating a Literary Route Through the City Core: Tourism Product Testing. Journal of the Geographical Institute “Jovan Cvijić” SASA, 71, 1, 91–105.

Jurinčič, Nina (2016): Literary tourism and the cultural geography of a place: Case study – James Joyce Centre and Dublin. Annales, Series Historia et Sociologia, 26, 2, 247–258.

Kaarlenkaski, Taija & Tytti Steel (2020): Post- humanism and Multispecies Ethnology. Ethnologia Fennica, 47, 2, 1–4.

Kakež, Mateja (b. l.): Kettejeva pot od Ilirske Bistrice do Prema (zloženka). Ilirska Bistrica, TIC Ilirska Bistrica.

Keršič Svetel, Marjeta (2010): Strokovna izhodi- šča za smernice in standarde kakovosti na področju načrtovanja interpretacije dediščine podeželja. V: Mahne, Lili, Mahne, Tina, Starič, Metka & Tomaž Stojanovič (ur.): Identiteta je tudi interpretacija preteklosti. Cerknica, Notranjski ekološki center NEC, 5–18.

Koščak, Marko & Tony O’Rourke (2023): Cultu- ral and Heritage Tourism: A Potential for Local Sustainable Tourism Development?. V: Koščak, Marko & Tony O’Rourke (ur.): Ethical and Responsible Tourism. London, Routledge, 44–59.

Laroche, Perrine C. S. J., Schulp, Catharin J. E., Kastner, Thomask & Peter H. Verburg (2023): The Role of Holiday Styles in Shaping the Carbon Footprint of Leisure Travel Within the European Union. Tourism Management, 94, 104630. https:// w w w. s c i e n c e d i r e c t . c o m / s c i e n c e / a r t i c l e / p i i / S0261517722001431 (zadnji dostop: 2025-06- 03).

Liu, Ying (2020): Evaluating Visitor Experience of Digital Interpretation and Presentation Technolo- gies at Cultural Heritage Sites: A Case Study of the Old Town, Zuoying. Built Heritage, 4, 1, 14. https:// built-heritage.springeropen.com/articles/10.1186/ s43238-020-00016-4 (zadnji dostop: 2025-06-01).

Lovrentjev, Sonja (2015): Education of Tourist Guides: Case of Croatia. Procedia Economics and Finance, 23, 555–562.

Lucifora, Chiara, Schembri, Massimiliano, Poggi, Francesco, Grasso, M. Giorgio, & Aldo Gan- gemi (2023): Virtual Reality Supports Perspective Taking in Cultural Heritage Interpretation. Computers in Human Behavior, 148, 1–13.

Lukan, Vilja (2022): Težka dediščina in temačni turizem: primer nekdanjega koncentracijskega taborišča Ljubelj. Glasnik SED, 62, 1, 45–56.

Lusby, Carolin (2021): Benefits and Threats of Travel and Tourism in a Globalized Cultural Context. World Leisure Journal, 63, 1, 2–4.

Makovec Haložan, Mojca, Bedrač, Rosvita, Čeh, Danilo, … & Laura Pompe Sterle (2010): Priporočila za postavitev signalizacije za pohodne poti in poti nordijske hoje: Študija o označevanju in vzdrževanju tematskih pohodnih poti. Ljubljana, Služba Vlade RS za lokalno samoupravo in regio- nalno politiko.

Mansfield, Charlie & Jasna Potočnik Topler (2026): Potopisno pripovedništvo za turizem in znamčenje mest: metodologije pisanja o urbanih prostorih. Maribor, Univerza v Mariboru, Univerzitetna založba. https://press.um.si/index.php/ump/catalog/book/1094 (zadnji dostop: 2025-06-13).

Mansfield, Charlie & Jasna Potočnik Topler (2023): Travel Writing for Tourism and City Branding: Urban Place-Writing Methodologies. Abingdon, New York, Routledge, Taylor & Francis Group.

Mansfield, Charles, Roberts, Zoe & Jasna Potočnik Topler (2025): Communicating Tourism Destinations Through Travel Writing: A Case Study on Travel Content Research in Tourism Co-Creation. Turyzm/Tourism, 35, 1, 55–66.

Mansfield, Charlie, Séraphin, Hugues, Wassler, Philipp & Jasna Potočnik Topler (2024): Travel Wri- ting as a Tool for Sustainable Initiatives: Proposing a Dialogue Journaling Process Model. Journal of Travel Research, 64, 2, 485–493.

Meyer, Dorothea (2004): Tourism Routes and Getaways: Key Issues For the Development of Tourism Routes and Gateways and Their Potential For Pro-Poor Tourism. https://odi.org/en/publications/routes-and- -gateways-key-issues-for-the-development-of-tourism- -routes-and-gateways-and-their-potential-for-pro-po- or-tourism/ (zadnji dostop: 2025-05-13).

Mossberg, Lena (2008): Extraordinary Experiences Through Storytelling. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 8, 3, 195–210.).

Mossberg, Lena, Therkelsen, Anette, Huijbens, Edward H., Björk, Anna-Karin & Peter Olsson (2011): Storytelling and Destination Development. https:// vbn.aau.dk/en/publications/storytelling-and-destina- tion-development-possibilities-and-drawba (zadnji dostop: 2025-06-20).

Neprekinjenost sebe (2023): Neprekinjenost sebe: ohranjanje ilirskobistriške identitete. https://www. ilirska-bistrica.si/objava/839104 (zadnji dostop: 2025- 06-19).

Newman, David B., Tay, Louis & Ed Diener (2014): Leisure and Subjective Well-Being: A Model of Psycho- logical Mechanisms as Mediating Factors. Journal of Happiness Studies, 15, 555–578.

Nguyen-Viet, Bang & Si Van Nguyen (2023): Authen- tic Experience, Place Attachment, and Behavioral Intention: Vietnamese Religious Tourism. SAGE Open, 13, 4. https://doi.org/10.1177/21582440231216193 (zadnji dostop: 2025-06-02).

Papadopoulou, Dimitria, Lupaşcu, Tatiana & Mateja Kregar Gliha (2023): Online Guided Tours: Terminology and New Ways of Cultural Heritage Interpretation by Tourist Guides. Proceedings of an International Conference. Tulcea.

Perko, Verena (2014): Muzeologija in arheologija za javnost: muzej Krasa. Ljubljana, Kinetik, zavod za razvijanje vizualne kulture.

Perko, Verena (2015): Muzej Krasa: med željami, potrebami sodobne družbe, teorijo in prakso. Kroni- ka: Iz zgodovine Krasa, 63, 3, 717–724.

Pokrajinskimuzejkoper.si (2021): Ne bom se vdal: Življenje Dragotina Ketteja. https://www.pokrajin- skimuzejkoper.si/si/zbirke/ne-bom-se-vdal-zivljenje- dragotina-ketteja (zadnji dostop: 2025-06-20).

Pond, Kathleen Lingle (1993): The Professional Guide: Dynamics of Tour Guiding. Cornell, Van No- strand Reinhold.

Potočnik Topler, Jasna (2020): Literarni turizem in priložnosti za njegov razvoj v Sloveniji: Louis Adamič pisatelj z zgodbo, ki povezuje Slovenijo, Balkan in Združene države Amerike. Maribor, Univerzitetna založba Univerze v Mariboru.

Potočnik Topler, Jasna (2021): Cultural Events as Tools of Developing Sustainable Tourism in Rural Areas – the Case of Sevnica in Slovenia. Annales, Series Historia et Sociologia. 31, 2, 245-258.

Potočnik Topler, Jasna (2022): Literary Walking Tours as a Form of Well-Being: Slovene Writers’ Trail and the Prežihov Voranc Route. V: Borlinič Gačnik, Maja & Milica Rančić Demir (ur.): Contemporary Issues in Tourism. Maribor, Univerza v Mariboru, 159–175.

Potočnik Topler, Jasna, Webb, Jane, Petek, Vita & Mateja Kregar Gliha (2024): Communication in Tou- rism: Tour(ist) Guides, Storytelling and the DRAMMA Model. V: Potočnik Topler, Jasna & Mojca Kompara Lukančič (ur.): Active and Inclusive Teaching of Lite- racy and Communication Skills For Enhanced Emplo- yment and Sustainable Economic Growth. Maribor, Univerza v Mariboru, 83–103.

Potočnik Topler, Jasna, Zubanov, Violeta, Gore- nak, Mitja & Mladen Knežević (2017): Communi- cation Skills in the Tourism Sector: The Role of Tour Guides in Presenting Attractions. Tourismos, 12, 1, 59–78.

Reisinger, Yvette & Carol Steiner (2006): Recon- ceptualising Interpretation: The Role of Tour Guides in Authentic Tourism. Current Issues in Tourism, 9, 6, 481–98.

Richards, Greg (2018): Cultural Tourism: A Review of Recent Research and Trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21.

Richards, Greg (2024): The Curatorial Turn in To- urism and Hospitality. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 36, 13, 19–37.

Roiphe, Alberto (2025): Literary Tourism: Expan- ding Concepts between Writers and Tourist-readers. Tourism & Heritage Journal. 7, 1, 1–18.

Ropret Homar, Aja & Ljubica Knežević Cvelbar (2023): Combatting Climate Change Through Messa- ge Framing? A Real Behavior Experiment on Voluntary Carbon Offsetting. Journal of Travel Research, 63, 4. https://doi.org/10.1177/00472875231179400 (zadnji dostop: 2025-05-30).

Rože, Aneja (2021): Evropski teden mobilnosti v občini Ilirska Bistrica: Za več življenja in manj motornega prometa v Ilirski Bistrici. Ilirska Bistrica, Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica, avgust–okto- ber, 24–25.

Rože, Aneja (2022a): Trajnostno povezani v Ilirski Bistrici. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistri- ca, avgust–september, 16–17.

Rože, Aneja (2022b): Idejni načrt prenove Ketteje- ve poti (interno gradivo). Ilirska Bistrica, Občina Ilirska Bistrica.

Rože, Aneja (2022c): Šolski živžav na Premu: Premska osnovna šola od ustanovitve do začetka 20. stoletja. Kronika, 70, 1, 105–122.

Rože, Aneja (2023a): Spominska obeležja Dragoti- nu Ketteju od pesnikove smrti do stote obletnice nje- govega rojstva. Kronika: Iz zgodovine Ilirske Bistrice, 71, 3, 591–609.

Rože, Aneja (2023b): Oprema na Kettejevi poti (in- terno gradivo). Ilirska Bistrica, Občina Ilirska Bistrica.

Shiyong, Zheng, Wu, Mingyue & Junyun Liao (2023): The Impact of Destination Live Streaming On Viewers’ Travel Intention. Current Issues in Tourism, 26, 2, 184–198.

Squire, Shelagh J. (1996): Literary Tourism and Sustainable Tourism: Promoting ‘Anne of Green Gables’ in Prince Edward Island. Journal of Sustainable Tourism, 4, 3, 119–34.

Sta.si (2006): Danes prvi pohod po poti pesnika Dragotina Ketteja. https://www.sta.si/1041431/danes- prvi-pohod-po-poti-pesnika-dragotina-ketteja (zadnji dostop: 2025-06-19).

STO, Slovenija, zakladnica literature (2024): Slovenija, zakladnica literature. https://www.slovenia. info/sl/zgodbe/slovenija-zakladnica-literature (zadnji dostop: 2025-06-19).

STO, Umetnost in kultura 2024–2025 (2024): Slovenska turistična organizacija. Umetnost in kul- tura 2024–2025. https://www.slovenia.info/uploads/ kultura/SUK/SUK_dokument_final_SPLET.pdf (zadnji dostop: 2025-06-19).

Strategija (2017): Strategija trajnostne rasti slo- venskega turizma 2017–2021. Ljubljana, Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo. https://www. slovenia.info/uploads/dokumenti/kljuni_dokumenti/ strategija_turizem_koncno_9.10.2017.pdf (zadnji dostop: 2025-06-21).

Strategija (2022): Strategija slovenskega turizma 2022–2028. Ljubljana, Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo. https://www.gov.si/assets/ ministrstva/MGTS/Dokumenti/DTUR/Nova-strategi- ja-2022-2028/Strategija-slovenskega-turizma-2022- -2028-dokument.pdf (zadnji dostop: 2025-06-21).

Taylor, Carol A., Hogarth, Hannah, Cranham, Joy … & Karen Barr (2023): Concept-ing with the Gift: Walking Method/ologies in Posthumanist Research. Journal of Posthumanism, 3, 1, 13–31.

TD BISTRC (2018): Dan za kulturo in tek: 1. tek po Kettejevi poti. Bistriški odmevi: Glasilo Občine Ilirska Bistrica 69, 46.

Thomsen, Bastian, Copeland, Kellen, Fennell, Samuel R., Thomsen, Jennifer, … & Olav Muurlink (2023): The Promise of Posthumanism in Wildlife Eco- tourism: A Set of Case Studies of Veterinarians’ Role at Wildlife Rehabilitation Centers in Costa Rica. Journal of Ecotourism, 1–19. https://www.tandfonline.com/ doi/pdf/10.1080/14724049.2023.2214707 (zadnji dostop: 2025-04-02).

Tribe, John (2002): The Philosophic Practitioner. Annals of Tourism Research, 29, 2, 338–357.

Tribe, John & Brendan Paddison (2021): Degrees of Change: Activating Philosophic Practitioners. Annals of Tourism Research, 91, 103290. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160738321001687 (zadnji dostop: 2025-06-03).

TV Galeja (2024): Neprekinjenost sebe – Prem, marec 2024. https://www.youtube.cmkuom/watch?v=JQrQyfli6R8 (zadnji dostop: 2025-06-19).

Vitić-Ćetković, Andriela, Jovanović, Ivona & Jasna Potočnik Topler (2020): Literary Tourism: The Role of Russian 19th Century Travel Literature in the Positio- ning of the Smallest European Royal Capital – Cetinje. Annales, Series Historia et Sociologia, 30, 1, 81–98.

Weiyii Teoh, Mark, Kwek, Anna & Ying Wang (2023): An Analytical Autoethnographic Study of Culture’s Role in Transformative Tourism Experiences. Tourism Management Perspectives, 46, 101097. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/ S2211973623000259 (zadnji dostop: 2024-06-15).

Weng, Lisheng, Liang, Zengxian & Bao Jigang (2020): The Effect of Tour Interpretation on Perceived Heritage Values: A Comparison of Tourists With and Without Tour Guiding Interpretation at a Heritage Destination. Journal of Destination Marketing & Ma- nagement, 16, 100431. https://www.sciencedirect. com/science/article/abs/pii/S2212571X20300536 (zadnji dostop: 2025-05-29).

Wondirad, Amare & Biruk Ewnetu (2019): Com- munity Participation in Tourism Development as a Tool to Foster Sustainable Land and Resource Use Practices in a National Park Milieu. Land Use Policy, 88, 104155. https://www.sciencedirect.com/scien- ce/article/pii/S0264837719305058 (zadnji dostop: 2024-06-06).

Xuemei, Liu, Rahman, Mohamad Luthfi Abdul, Veeramuthu, Saravanan & Guanghui Qiao (2023): Evolutionary Paths and Trends in Literary Tourism Research: A Visual Analysis Based on Citespace. Jo- urnal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 26, 4, 763–783.

ZRC-SAZU (2025): Zgodbarjenje. https://isjfr. zrc-sazu.si/sl/terminologisce/svetovanje/zgodbarje- nje (zadnji dostop: 2025-06-19).

Zupan Sosič, Alojzija (2020): Osrednji literarni muzej kot pospeševalec literarnega turizma v Slove- niji. Slavia Centralis, 11, 2, 119–131.

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.