Abstract
Literarna dediščina je v času naraščajoče globalizacije postala priljubljeno orodje krepitve podobe desti- nacije in kakovosti turističnih doživetij, saj služi številnim funkcijam, vključno s spodbujanjem gospodarskega razvoja, izobraževanja in kritičnega razmišljanja. Raziskovalci in snovalci turizma pri doseganju trajnostnega razvoja podpirajo vključevanje literarnih poti v turistično ponudbo in poudarjajo vlogo sodelovalnega pristopa »od spodaj navzgor«. Literarne poti na destinacijah so postale orodje za preusmerjanje turistov, podaljševanje turistične sezone in za oblikovanje obogatenih turističnih doživetij, s čimer povečujejo njihovo privlačnost in prihodke. Raziskava analizira pomen tematske poti Dragotina Ketteja, ki povezuje Prem, pesnikov rojstni kraj, s Trnovim, krajem pesnikovega počitnikovanja, skozi posthumanistično paradigmo, ki poudarja trajnost, etičnost, povezovanje in vključenost lokalnega prebivalstva.
References
Andersson, Ingrid (2022): The Subject in Post- humanist Theory: Retained Rather than Dethroned. Educational Philosophy and Theory, 54, 4, 395–403.
Arnould, Eric J., Price, L. Linda & Patrick Tierney (1998): Communicative Staging of the Wilderness Servicescape. Service Industries Journal, 18, 3, 90–115.
Arnstein, Sherry R. (1969): A Ladder of Citizen Participation. Journal of the American Institute of Planners, 35, 4, 216–224.
Berložnik Šuler, Janja & Aleš Gačnik (2022): Kre- ativni turizem in gastronomske turistične izkušnje. Glasnik SED, 62, 1, 70–82.
Bistriški odmevi (2021): Letošnja »Poletna mu- zejska noč« na gradu Prem v znamenju prenovljene razstave o Dragotinu Ketteju in njegove uglasbljene poezije 2021. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Ilirska Bistrica, junij – julij 2021, 28–29.
Braidotti, Rosi (2019): A Theoretical Framework for the Critical Posthumanities. Theory, Culture & Society, 36, 6, 31–61.
Carson, Susan, Hawkes, Lesley, Gislason, Kari & Kate Cantrell (2017): Literature, Tourism and the City: Writing and Cultural Change. Journal of Touri- sm and Cultural Change, 15, 4, 380–392.
Çevik, Samet (2020): Literary Tourism as a Field of Research over the period 1997-2016. European Journal of Tourism Research, 24, 2407. https://doi. org/10.54055/ejtr.v24i.409 (zadnji dostop: 2025- 06-03).
Chen, Ning Chris, Dwyer, Larry & Tracey Firth (2018): Residents’ Place Attachment and Word-of- -mouth Behaviours: A Tale of Two Cities. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 1, 1–11.
Cohen, Erik (2019): Posthumanism and Tourism. Tourism Review, 74, 3, 416–427.
Cohen-Hattab, Kobi & Jenni Kerber (2004): Lite- rature, Cultural Identity and the Limits of Authenticity: A Composite Approach. International Journal of Tourism Research, 6, 2, 57–73.
Čeligoj, Vojko (2009): Četrtič po Kettejevi poti. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Maj 2009, 13.
Čeligoj, Vojko (2011): Pohod za zdravje že dese- tič. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica. Maj 2011, 17.
Dominko, Tanja (2013): Posthumanizem in post- humano. Primerjalna književnost, 36, 3, 85–97.
Edelheim, Johan (2015): Tourist Attractions: From Object to Narrative. Bristol, Channel View Publications.
Engreen (2021): Ogled zelene infrastrukture ob Kettejevi poti. https://www.ilirska-bistrica.si/obja- va/772897 (zadnji dostop: 2025-06-19).
Evropski parlament (2019): Kaj je ogljična nevtralnost in kako jo lahko dosežemo do leta 2050?. https://www.eu- roparl.europa.eu/topics/sl/article/20190926STO62270/ kaj-je-ogljicna-nevtralnost-in-kako-jo-lahko-dosezemo- -do-leta-2050 (zadnji dostop: 2025-06-19).
Fakin Bajec, Jasna, Bratož, Silva, Štemberger, Tina & Melita Lemut Bajec (2023): Spodbujanje kritičnega mišljenja prek vsebin kulturne dediščine. Glasnik SED, 63, 1, 20–32.
Foris, Diana & Elena Sorlescu (2022): Conceptua- lization and Development of Cultural Literary Routes. V: Katsoni, Vicky & Andreea Claudia Şerban (ur.): Transcending Borders in Tourism Through Innovation and Cultural Heritage: 8th International Conference, IACuDiT, Hydra, Greece, 2021. Cham, Springer Inter- national Publishing, 557–569.
GKD Borovci (2020): Kolesarjenje po Kettejevi poti uspelo!. http://faktujetu.si/novice/kolesarjenje-po-ket- tejevi-poti-uspelo/ (zadnji dostop: 2025-06-19).
Gössling, Stefan, Balas, Martin, Mayer, Marius & Sun Ya-Yen (2023): A Review of Tourism and Climate Change Mitigation: The Scales, Scopes, Stakeholders and Strategies of Carbon Management. Tourism Ma- nagement, 95, 104681. https://www.sciencedirect. com/science/article/pii/S0261517722001947 (zadnji dostop: 2025-06-03).
Graburn, Nelson & Takayoshi Yamamura (2020): Contents Tourism: Background, Context, and Future. Journal of Tourism and Cultural Change, 18, 1, 1–11.
Guia, Jaume & Tazim Jamal (2020): A (Deleuzian) Posthumanist Paradigm for Tourism Research. Annals of Tourism Research, 84, 102982. https://pubmed.ncbi. nlm.nih.gov/32834223/ (zadnji dostop: 2025-06-15).
Halkos, George & George Ekonomou (2023): Can Business and Leisure Tourism Spending Lead to Lower Environmental Degradation Levels?: Research on the Eurozone Economic Space. Sustainability, 15, 7, 6063.
Hayes, Stu & Hazel Tucker (2022): Remaking a Case for Philosophic Practitioner Education. Annals of Tourism Research, 94, 103404. https://www.scien- cedirect.com/science/article/pii/S016073832200055X (zadnji dostop: 2025-06-13).
Herbrechter, Stefan (2013): Posthumanism: A Cri- tical Analysis. London, New York, A&C Black.
Herbert, David (2001): Literary Places, Tourism and the Heritage Experience. Annals of Tourism Rese- arch, 28, 2, 312–333.
Hoppen, Anne, Brown, Lorraine & Alan Fyall (2014): Literary Tourism: Opportunities and Challen- ges for the Marketing and Branding of Destinations?. Journal of Destination Marketing & Management, 3, 1, 37–47.
Ilić, Jelica, Lukić, Tin, Besermenji, Snežana & Ivana Blešić (2021): Creating a Literary Route Through the City Core: Tourism Product Testing. Journal of the Geographical Institute “Jovan Cvijić” SASA, 71, 1, 91–105.
Jurinčič, Nina (2016): Literary tourism and the cultural geography of a place: Case study – James Joyce Centre and Dublin. Annales, Series Historia et Sociologia, 26, 2, 247–258.
Kaarlenkaski, Taija & Tytti Steel (2020): Post- humanism and Multispecies Ethnology. Ethnologia Fennica, 47, 2, 1–4.
Kakež, Mateja (b. l.): Kettejeva pot od Ilirske Bistrice do Prema (zloženka). Ilirska Bistrica, TIC Ilirska Bistrica.
Keršič Svetel, Marjeta (2010): Strokovna izhodi- šča za smernice in standarde kakovosti na področju načrtovanja interpretacije dediščine podeželja. V: Mahne, Lili, Mahne, Tina, Starič, Metka & Tomaž Stojanovič (ur.): Identiteta je tudi interpretacija preteklosti. Cerknica, Notranjski ekološki center NEC, 5–18.
Koščak, Marko & Tony O’Rourke (2023): Cultu- ral and Heritage Tourism: A Potential for Local Sustainable Tourism Development?. V: Koščak, Marko & Tony O’Rourke (ur.): Ethical and Responsible Tourism. London, Routledge, 44–59.
Laroche, Perrine C. S. J., Schulp, Catharin J. E., Kastner, Thomask & Peter H. Verburg (2023): The Role of Holiday Styles in Shaping the Carbon Footprint of Leisure Travel Within the European Union. Tourism Management, 94, 104630. https:// w w w. s c i e n c e d i r e c t . c o m / s c i e n c e / a r t i c l e / p i i / S0261517722001431 (zadnji dostop: 2025-06- 03).
Liu, Ying (2020): Evaluating Visitor Experience of Digital Interpretation and Presentation Technolo- gies at Cultural Heritage Sites: A Case Study of the Old Town, Zuoying. Built Heritage, 4, 1, 14. https:// built-heritage.springeropen.com/articles/10.1186/ s43238-020-00016-4 (zadnji dostop: 2025-06-01).
Lovrentjev, Sonja (2015): Education of Tourist Guides: Case of Croatia. Procedia Economics and Finance, 23, 555–562.
Lucifora, Chiara, Schembri, Massimiliano, Poggi, Francesco, Grasso, M. Giorgio, & Aldo Gan- gemi (2023): Virtual Reality Supports Perspective Taking in Cultural Heritage Interpretation. Computers in Human Behavior, 148, 1–13.
Lukan, Vilja (2022): Težka dediščina in temačni turizem: primer nekdanjega koncentracijskega taborišča Ljubelj. Glasnik SED, 62, 1, 45–56.
Lusby, Carolin (2021): Benefits and Threats of Travel and Tourism in a Globalized Cultural Context. World Leisure Journal, 63, 1, 2–4.
Makovec Haložan, Mojca, Bedrač, Rosvita, Čeh, Danilo, … & Laura Pompe Sterle (2010): Priporočila za postavitev signalizacije za pohodne poti in poti nordijske hoje: Študija o označevanju in vzdrževanju tematskih pohodnih poti. Ljubljana, Služba Vlade RS za lokalno samoupravo in regio- nalno politiko.
Mansfield, Charlie & Jasna Potočnik Topler (2026): Potopisno pripovedništvo za turizem in znamčenje mest: metodologije pisanja o urbanih prostorih. Maribor, Univerza v Mariboru, Univerzitetna založba. https://press.um.si/index.php/ump/catalog/book/1094 (zadnji dostop: 2025-06-13).
Mansfield, Charlie & Jasna Potočnik Topler (2023): Travel Writing for Tourism and City Branding: Urban Place-Writing Methodologies. Abingdon, New York, Routledge, Taylor & Francis Group.
Mansfield, Charles, Roberts, Zoe & Jasna Potočnik Topler (2025): Communicating Tourism Destinations Through Travel Writing: A Case Study on Travel Content Research in Tourism Co-Creation. Turyzm/Tourism, 35, 1, 55–66.
Mansfield, Charlie, Séraphin, Hugues, Wassler, Philipp & Jasna Potočnik Topler (2024): Travel Wri- ting as a Tool for Sustainable Initiatives: Proposing a Dialogue Journaling Process Model. Journal of Travel Research, 64, 2, 485–493.
Meyer, Dorothea (2004): Tourism Routes and Getaways: Key Issues For the Development of Tourism Routes and Gateways and Their Potential For Pro-Poor Tourism. https://odi.org/en/publications/routes-and- -gateways-key-issues-for-the-development-of-tourism- -routes-and-gateways-and-their-potential-for-pro-po- or-tourism/ (zadnji dostop: 2025-05-13).
Mossberg, Lena (2008): Extraordinary Experiences Through Storytelling. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 8, 3, 195–210.).
Mossberg, Lena, Therkelsen, Anette, Huijbens, Edward H., Björk, Anna-Karin & Peter Olsson (2011): Storytelling and Destination Development. https:// vbn.aau.dk/en/publications/storytelling-and-destina- tion-development-possibilities-and-drawba (zadnji dostop: 2025-06-20).
Neprekinjenost sebe (2023): Neprekinjenost sebe: ohranjanje ilirskobistriške identitete. https://www. ilirska-bistrica.si/objava/839104 (zadnji dostop: 2025- 06-19).
Newman, David B., Tay, Louis & Ed Diener (2014): Leisure and Subjective Well-Being: A Model of Psycho- logical Mechanisms as Mediating Factors. Journal of Happiness Studies, 15, 555–578.
Nguyen-Viet, Bang & Si Van Nguyen (2023): Authen- tic Experience, Place Attachment, and Behavioral Intention: Vietnamese Religious Tourism. SAGE Open, 13, 4. https://doi.org/10.1177/21582440231216193 (zadnji dostop: 2025-06-02).
Papadopoulou, Dimitria, Lupaşcu, Tatiana & Mateja Kregar Gliha (2023): Online Guided Tours: Terminology and New Ways of Cultural Heritage Interpretation by Tourist Guides. Proceedings of an International Conference. Tulcea.
Perko, Verena (2014): Muzeologija in arheologija za javnost: muzej Krasa. Ljubljana, Kinetik, zavod za razvijanje vizualne kulture.
Perko, Verena (2015): Muzej Krasa: med željami, potrebami sodobne družbe, teorijo in prakso. Kroni- ka: Iz zgodovine Krasa, 63, 3, 717–724.
Pokrajinskimuzejkoper.si (2021): Ne bom se vdal: Življenje Dragotina Ketteja. https://www.pokrajin- skimuzejkoper.si/si/zbirke/ne-bom-se-vdal-zivljenje- dragotina-ketteja (zadnji dostop: 2025-06-20).
Pond, Kathleen Lingle (1993): The Professional Guide: Dynamics of Tour Guiding. Cornell, Van No- strand Reinhold.
Potočnik Topler, Jasna (2020): Literarni turizem in priložnosti za njegov razvoj v Sloveniji: Louis Adamič pisatelj z zgodbo, ki povezuje Slovenijo, Balkan in Združene države Amerike. Maribor, Univerzitetna založba Univerze v Mariboru.
Potočnik Topler, Jasna (2021): Cultural Events as Tools of Developing Sustainable Tourism in Rural Areas – the Case of Sevnica in Slovenia. Annales, Series Historia et Sociologia. 31, 2, 245-258.
Potočnik Topler, Jasna (2022): Literary Walking Tours as a Form of Well-Being: Slovene Writers’ Trail and the Prežihov Voranc Route. V: Borlinič Gačnik, Maja & Milica Rančić Demir (ur.): Contemporary Issues in Tourism. Maribor, Univerza v Mariboru, 159–175.
Potočnik Topler, Jasna, Webb, Jane, Petek, Vita & Mateja Kregar Gliha (2024): Communication in Tou- rism: Tour(ist) Guides, Storytelling and the DRAMMA Model. V: Potočnik Topler, Jasna & Mojca Kompara Lukančič (ur.): Active and Inclusive Teaching of Lite- racy and Communication Skills For Enhanced Emplo- yment and Sustainable Economic Growth. Maribor, Univerza v Mariboru, 83–103.
Potočnik Topler, Jasna, Zubanov, Violeta, Gore- nak, Mitja & Mladen Knežević (2017): Communi- cation Skills in the Tourism Sector: The Role of Tour Guides in Presenting Attractions. Tourismos, 12, 1, 59–78.
Reisinger, Yvette & Carol Steiner (2006): Recon- ceptualising Interpretation: The Role of Tour Guides in Authentic Tourism. Current Issues in Tourism, 9, 6, 481–98.
Richards, Greg (2018): Cultural Tourism: A Review of Recent Research and Trends. Journal of Hospitality and Tourism Management, 36, 12–21.
Richards, Greg (2024): The Curatorial Turn in To- urism and Hospitality. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 36, 13, 19–37.
Roiphe, Alberto (2025): Literary Tourism: Expan- ding Concepts between Writers and Tourist-readers. Tourism & Heritage Journal. 7, 1, 1–18.
Ropret Homar, Aja & Ljubica Knežević Cvelbar (2023): Combatting Climate Change Through Messa- ge Framing? A Real Behavior Experiment on Voluntary Carbon Offsetting. Journal of Travel Research, 63, 4. https://doi.org/10.1177/00472875231179400 (zadnji dostop: 2025-05-30).
Rože, Aneja (2021): Evropski teden mobilnosti v občini Ilirska Bistrica: Za več življenja in manj motornega prometa v Ilirski Bistrici. Ilirska Bistrica, Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistrica, avgust–okto- ber, 24–25.
Rože, Aneja (2022a): Trajnostno povezani v Ilirski Bistrici. Bistriški odmevi: Glasilo občine Ilirska Bistri- ca, avgust–september, 16–17.
Rože, Aneja (2022b): Idejni načrt prenove Ketteje- ve poti (interno gradivo). Ilirska Bistrica, Občina Ilirska Bistrica.
Rože, Aneja (2022c): Šolski živžav na Premu: Premska osnovna šola od ustanovitve do začetka 20. stoletja. Kronika, 70, 1, 105–122.
Rože, Aneja (2023a): Spominska obeležja Dragoti- nu Ketteju od pesnikove smrti do stote obletnice nje- govega rojstva. Kronika: Iz zgodovine Ilirske Bistrice, 71, 3, 591–609.
Rože, Aneja (2023b): Oprema na Kettejevi poti (in- terno gradivo). Ilirska Bistrica, Občina Ilirska Bistrica.
Shiyong, Zheng, Wu, Mingyue & Junyun Liao (2023): The Impact of Destination Live Streaming On Viewers’ Travel Intention. Current Issues in Tourism, 26, 2, 184–198.
Squire, Shelagh J. (1996): Literary Tourism and Sustainable Tourism: Promoting ‘Anne of Green Gables’ in Prince Edward Island. Journal of Sustainable Tourism, 4, 3, 119–34.
Sta.si (2006): Danes prvi pohod po poti pesnika Dragotina Ketteja. https://www.sta.si/1041431/danes- prvi-pohod-po-poti-pesnika-dragotina-ketteja (zadnji dostop: 2025-06-19).
STO, Slovenija, zakladnica literature (2024): Slovenija, zakladnica literature. https://www.slovenia. info/sl/zgodbe/slovenija-zakladnica-literature (zadnji dostop: 2025-06-19).
STO, Umetnost in kultura 2024–2025 (2024): Slovenska turistična organizacija. Umetnost in kul- tura 2024–2025. https://www.slovenia.info/uploads/ kultura/SUK/SUK_dokument_final_SPLET.pdf (zadnji dostop: 2025-06-19).
Strategija (2017): Strategija trajnostne rasti slo- venskega turizma 2017–2021. Ljubljana, Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo. https://www. slovenia.info/uploads/dokumenti/kljuni_dokumenti/ strategija_turizem_koncno_9.10.2017.pdf (zadnji dostop: 2025-06-21).
Strategija (2022): Strategija slovenskega turizma 2022–2028. Ljubljana, Ministrstvo za gospodarski razvoj in tehnologijo. https://www.gov.si/assets/ ministrstva/MGTS/Dokumenti/DTUR/Nova-strategi- ja-2022-2028/Strategija-slovenskega-turizma-2022- -2028-dokument.pdf (zadnji dostop: 2025-06-21).
Taylor, Carol A., Hogarth, Hannah, Cranham, Joy … & Karen Barr (2023): Concept-ing with the Gift: Walking Method/ologies in Posthumanist Research. Journal of Posthumanism, 3, 1, 13–31.
TD BISTRC (2018): Dan za kulturo in tek: 1. tek po Kettejevi poti. Bistriški odmevi: Glasilo Občine Ilirska Bistrica 69, 46.
Thomsen, Bastian, Copeland, Kellen, Fennell, Samuel R., Thomsen, Jennifer, … & Olav Muurlink (2023): The Promise of Posthumanism in Wildlife Eco- tourism: A Set of Case Studies of Veterinarians’ Role at Wildlife Rehabilitation Centers in Costa Rica. Journal of Ecotourism, 1–19. https://www.tandfonline.com/ doi/pdf/10.1080/14724049.2023.2214707 (zadnji dostop: 2025-04-02).
Tribe, John (2002): The Philosophic Practitioner. Annals of Tourism Research, 29, 2, 338–357.
Tribe, John & Brendan Paddison (2021): Degrees of Change: Activating Philosophic Practitioners. Annals of Tourism Research, 91, 103290. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0160738321001687 (zadnji dostop: 2025-06-03).
TV Galeja (2024): Neprekinjenost sebe – Prem, marec 2024. https://www.youtube.cmkuom/watch?v=JQrQyfli6R8 (zadnji dostop: 2025-06-19).
Vitić-Ćetković, Andriela, Jovanović, Ivona & Jasna Potočnik Topler (2020): Literary Tourism: The Role of Russian 19th Century Travel Literature in the Positio- ning of the Smallest European Royal Capital – Cetinje. Annales, Series Historia et Sociologia, 30, 1, 81–98.
Weiyii Teoh, Mark, Kwek, Anna & Ying Wang (2023): An Analytical Autoethnographic Study of Culture’s Role in Transformative Tourism Experiences. Tourism Management Perspectives, 46, 101097. https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/ S2211973623000259 (zadnji dostop: 2024-06-15).
Weng, Lisheng, Liang, Zengxian & Bao Jigang (2020): The Effect of Tour Interpretation on Perceived Heritage Values: A Comparison of Tourists With and Without Tour Guiding Interpretation at a Heritage Destination. Journal of Destination Marketing & Ma- nagement, 16, 100431. https://www.sciencedirect. com/science/article/abs/pii/S2212571X20300536 (zadnji dostop: 2025-05-29).
Wondirad, Amare & Biruk Ewnetu (2019): Com- munity Participation in Tourism Development as a Tool to Foster Sustainable Land and Resource Use Practices in a National Park Milieu. Land Use Policy, 88, 104155. https://www.sciencedirect.com/scien- ce/article/pii/S0264837719305058 (zadnji dostop: 2024-06-06).
Xuemei, Liu, Rahman, Mohamad Luthfi Abdul, Veeramuthu, Saravanan & Guanghui Qiao (2023): Evolutionary Paths and Trends in Literary Tourism Research: A Visual Analysis Based on Citespace. Jo- urnal of Quality Assurance in Hospitality & Tourism, 26, 4, 763–783.
ZRC-SAZU (2025): Zgodbarjenje. https://isjfr. zrc-sazu.si/sl/terminologisce/svetovanje/zgodbarje- nje (zadnji dostop: 2025-06-19).
Zupan Sosič, Alojzija (2020): Osrednji literarni muzej kot pospeševalec literarnega turizma v Slove- niji. Slavia Centralis, 11, 2, 119–131.

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
